S Ą D P O L U B O W N Y
czyli
zwyczajnie i ludzkim głosem o tym, w jaki sposób dyplomatycznie,
ale przy tym możliwie sprawnie i zgodnie z prawem zabezpieczać
swoje interesy oraz dochodzić
roszczeń majątkowych
Nasz byt w cywilizowanym świecie uzależniony jest między innymi od stanu
i rodzaju naszych praw i zobowiązań majątkowych.
Komuś zawierzyliśmy i udzieliliśmy pożyczki, a ten uchyla się od spłaty, komuś
sprzedaliśmy na raty przedmiot, wypożyczyliśmy do użytku samochód, czy inne urządzenie,
które - w następstwie wypadku czy niewłaściwej eksploatacji - uległo uszkodzeniu, a sam
użytkownik odmawia poniesienia kosztów naprawy.
Działając w dobrej wierze zawiązaliśmy z kimś spółkę i w oparciu o zaufanie nie
dokonaliśmy podziału kompetencji ani też odpowiedzialności.
Obecnie nasz wspólnik znikł, a wraz z nim gotówka, przedmioty, dokumentacja, etc.
Do nas natomiast zwracają się dostawcy towarów i realizatorzy usług
o zapłatę będąc wierzycielami spółki.
Nasza żona, czy mąż zaciągają zagrażające naszej wypłacalności zobowiązania.
Prawnie i materialnie odpowiedzialność solidarnie spoczywa na nas.
Ponosimy negatywne skutki nieodpowiedzialnych zachowań nierzetelnego
wspólnika, niefrasobliwej, rozrzutnej żony, czy męża, odpowiadamy za szkody wyrządzone
przez nasze, czy pozostawione pod naszą pieczą dzieci, a także zwierzęta.
Odpowiadamy za to..., odpowiadamy za tamto ..., odpowiadamy ....
i tak do znudzenia - albo też do granic przestrachu oraz ... ruiny majątkowej.
Jak się zabezpieczyć przed zagrożeniem, albo jak zachowywać, aby nie stać się ofiarą
własnej łatwowierności, nadmiaru dobrej woli, niefrasobliwości- albo też łatwą do upolowania
"zwierzyną"- szczególnie kiedy nie jest się prawnikiem?
Często wszczęcie procesu przed sądem państwowym staje się przyczyną niechcianego przez nas
(z różnych względów) spopularyzowanie postępowania.
Zjawisko to następuje zarówno z powodu "wywieszenia nas na wokandzie"
(
tj. w wykazie spraw rozpoznawanych przez sąd danego dnia), jak też jest realizowane
z powodu swobodnego wstępu postronnych osób na salę rozpraw.
Nagłośniona sprawa staje się źródłem dociekań i dość często niepopularnych
na nasz temat komentarzy.
Ten stan rzeczy również odwodzi nas od wszczynania postępowania przed sądem powszechnym.
Tak więc - pomimo poniesionej szkody - niejednokrotnie stajemy się ofiarami,
a istniejący stan funkcjonalny i prawny ustanawia swoisty azyl do czynienia nadużyć na
naszą szkodę przez nieuczciwe osoby w naszym otoczeniu.
Przytaczam wielokrotnie przy różnych okazjach powtarzaną, a sformułowaną przeze mnie w
przeszłości maksymę, że:
łatwiej, taniej i bardziej skutecznie jest zapobiegać jak leczyć.
Stąd też zwracam Państwa uwagę na przyjazne, chociaż mało popularne,
a przy tym zupełnie niedoceniane narzędzie prawa jakim jest
SĄD POLUBOWNY
Wbrew pozorom, jakie stwarza cukierkowa nazwa "polubowny" - jest to prawnie - nie mniej
od sądownictwa powszechnego - skuteczne narzędzie zabezpieczenia naszych dobrze pojętych
interesów.
Status i zasady powoływania oraz funkcjonowania
SĄDU POLUBOWNEGO regulują przepisy Księgi
Trzeciej Kodeksu Postępowania Cywilnego.
Instytucja
SĄDU POLUBOWNEGO jest instytucją, która - poprzez szczególny skład sądu -
umożliwia realizację "społecznej sprawiedliwości",
o czym Państwa w oparciu o moją wieloletnią praktykę orzeczniczą zapewniam.
Na poparcie dla powołanej wyżej mojej pozytywnej opinii o tej instytucji prawa wskazuję
Państwu zespół cech
SĄDU POLUBOWNEGO, a w tym:
- kameralny charakter czynności podejmowanych przez Strony przed SĄDEM POLUBOWNYM, który
z jednej strony zapobiega popularyzacji postępowania, a przez to przenikania o tym informacji
do niepowołanych osób, a z drugiej jednocześnie daje klimat sprzyjający porozumieniu;
- zakres kompetencji SĄDU POLUBOWNEGO, jaki wynika z przepisu:
Art. 697. Przedmiot rozstrzygnięcia
§ 1. Strony w granicach zdolności do samodzielnego zobowiązywania się mogą
poddać pod rozstrzygnięcie sądu polubownego spory o prawa majątkowe,
z wyjątkiem sporów o alimenty i ze stosunku pracy.
a przy tym także
§ 2.Dopóki strony obowiązuje taka umowa, nie można żądać rozpoznania\
sporu przez sąd.( powszechny - państwowy - przypis autora)
Jakie sprawy mogą więc rozpoznawać
SĄDY POLUBOWNE?
Przedmiotem rozpoznawania są sprawy mogące wywołać na przyszłość konflikt, bądź już
zaistniałe spory o prawa majątkowe.
Przykładowo takimi sprawami mogą być sprawy o:
- podział i zasady realizacji kompetencji w prowadzeniu spółki oraz zakres
i zasady odpowiedzialności za sposób działania wspólników w spółce;
- zniesienie wspólności majątkowej zarówno umownej jak i ustawowej;
- podział wspólnego majątku,
- zniesienie współwłasności do rzeczy ruchomych i nieruchomości oraz tego rozliczenia;
- podział spadków, zakresu zasad i rozliczeń sprawowanego nad nim zarządu;
- sprawowanie zarządów nad firmami, czy innym powierzonym majątkiem;
- zasady należytej realizacji oraz rozliczania umów dostawy, umów kupna-sprzedaży, umów o
dzieło, umów zlecenia, umów najmu czy też dzierżawy urządzeń, nieruchomości, etc.
Natomiast
SĄDY POLUBOWNE nie są uprawnione do rozpoznawania sporów o alimenty, ani też
wynikających ze stosunku pracy, o czym stanowi cytowany przepis.
Kolejnymi cechami, dla których instytucja
SĄDU POLUBOWNEGO zasługuje
na naszą uwagę są:
- Szczególny skład personalny SĄDU POLUBOWNEGO, co wynika z przepisu:
Art. 699. Pojęcie arbitra
§ 1. Arbitrem może być każda osoba fizyczna mająca pełną zdolność do
czynności prawnych, korzystająca w pełni z praw publicznych
i obywatelskich praw honorowych.
§ 2. Arbitrem nie może być sędzia państwowy.
Tym samym Strony najczęściej same powołują w skład sądu często swoich znajomych, bądź
przyjaciół -ustanawiając ich sędziami we własnej sprawie.
Powołanie osób doskonale zorientowanych w faktycznym stanie stosunków pomiędzy Stronami
praktycznie działa jak publiczny pręgierz i uniemożliwia uczestnikom nierzetelność w postępowaniu
i dochodzeniu swoich praw.
Z tej okoliczności wynika także następna cecha, tj.:
- "dyplomatyczno - towarzyski", chociaż prawnie wiążący charakter czynności podejmowanych
przez Strony przed SĄDEM POLUBOWNYM.
Korzystając z braku sztywnej procedury stosowanej przez sąd państwowy oraz "cywilnego"
statusu arbitrów SĄD POLUBOWNY ma wszelkie możliwości prowadzenia
sporu między Stronami
w formie negocjacji oraz kompromisu, a przez to rozwiązania sporu przede wszystkim poprzez
zawarcie ugody;
- przyjazność zasad działania SĄDU POLUBOWNEGO, które Strony same ustanawiają, bądź też
pozostawiają tę kwestię sądowi, co wynika z przepisu:
A
rt. 705. Tryb postępowania
§ 1. Strony mogą określić same aż do chwili rozpoczęcia postępowania tryb
postępowania, który powinien być stosowany w toku rozpoznania sprawy.
§ 2. Jeżeli strony tego nie uczyniły, sąd polubowny stosuje taki tryb
postępowania, jaki uzna za właściwy.
Sąd polubowny nie jest związany przepisami postępowania cywilnego.
Nie może jednak zaniechać wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności
niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy.
W tej kwestii na szczególną uwagę zasługują zasady:
- swobodnego uzgadniania terminów i miejsca odbywania posiedzeń oraz dokonywania czynności
przez Strony i sam sąd, jak też
- brak potrzeby stosowania sztywnej formy zachowania jaka obowiązuje przed sądem powszechnym
- autorytet i powaga SĄDU POLUBOWNEGO wynikające z uprawnienia
do wykonywania takich czynności, do wykonywania których są uprawnione sądy powszechne
- o czym stanowi przepis:
Art. 706. Czynności sądu
§ 1. Sąd polubowny może przesłuchiwać strony, świadków i biegłych
i odbierać od nich przyrzeczenia, nie może jednak stosować środków
przymusu.
§ 2. O wykonanie czynności, której sam nie może przedsięwziąć, sąd
polubowny zwraca się do sądu powiatowego, w którego okręgu czynność
ma być wykonana.
Kolejną przesłanką dla docenienia omawianej instytucji jest
prawna skuteczność orzecznicza SĄDU POLUBOWNEGO, wynikająca z przepisu:
art. 711 Stwierdzenie wykonalności wyroku
§ 2. Wyrok sądu polubownego oraz ugoda przed nim zawarta mając moc
prawną na równi z wyrokiem sądu państwowego lub ugodą przed takim
sądem zawartą, po stwierdzeniu przez sąd państwowy ich wykonalności.
Powołane wyżej cechy sądownictwa polubownego ze wszech miar powinny powodować nasze
zainteresowanie
SĄDEM POLUBOWNYM jako instytucją prawa mogącą niezwłocznie i skutecznie
zadziałać na ochronę naszego interesu.
Od wielu lat organizuję działalność i przewodniczę sądom polubownym, przy czym dotychczas
nie zdarzył się przypadek odmowy nadania klauzuli wykonalności przez sąd państwowy ferowanym
wyrokom sądu polubownego pod moim przewodnictwem, czy też przypadek, aby sąd państwowy taki
wyrok uchylił, do czego podstawę mogłyby stanowić niezgodność z prawem bądź zasadami
społecznego współżycia.
Moje doświadczenie w tej mierze zostało wykorzystane także do rekonstrukcji Komisji Arbitrów
Polskiej Izby Gospodarczej Firm Fizycznej i Technicznej Ochrony Osób i Mienia, której
przewodniczę i ustanowienia instytucji Sądu Polubownego w strukturze tejże Komisji Arbitrów.
Zainteresowanych Państwa działaniem
SĄDU POLUBOWNEGO, czy też
zastosowaniem tej instytucji prawa w realizacji dobrze pojętego interesu
uprzejmie zapraszam na - uprzednio umówione - spotkanie.
W toku tego spotkania będzie możliwym przeprowadzenie analizy Państwa problemu na tle
możliwości prawnych i zasad funkcjonowania prowadzonego
w tutejszej
AGENCJI SĄDU POLUBOWNEGO.
Bogumił Jerzy Zawadzki
Prezydent AGENCJI
SECRET SERVICE
Post scriptum:
Będąc Prezesem Stowarzyszenia na rzecz Bezpieczeństwa Obywateli wskazuję, iż znajomość
prawa "nie boli", a pozwala na komfort bezpiecznego bytu.
Stąd uprzejmie zapraszam Państwa na "wycieczkę" po Kodeksie Postępowania Cywilnego,
w którego Księdze Trzeciej, zawarte są przepisy o istocie i zasadach działalności
SĄDU POLUBOWNEGO, które poniżej przytaczam.
Wypis z ustawy z dnia 17. listopada 1964 roku
p.n. Kodeks Postępowania Cywilnego
( z uwzględnieniem zmian na 2001 rok )
Księga Trzecia
SĄD POLUBOWNY
Przepisy wstępne
Art. 696. Definicje ustawowe
§ 1. Ilekroć w księdze niniejszej mówi się o sądzie, rozumie się przez to sąd, który
byłby właściwy do rozpoznawania sporu, gdyby strony nie dokonały zapisu na sąd polubowny;
ilekroć zaś mowa o sądzie powiatowym, rozumie się przez to sąd powiatowy właściwości
ogólnej.
§ 2. W sprawach należących do właściwości sądów gospodarczych sądem określonym w § 1
jest odpowiedni sąd gospodarczy.
Tytuł I. Zapis na sąd polubowny
Art. 697. Przedmiot rozstrzygnięcia
§ 1. Strony w granicach zdolności do samodzielnego zobowiązywania się mogą poddać pod
rozstrzygnięcie sądu polubownego spory o prawa majątkowe, z wyjątkiem sporów
o alimenty i ze stosunku pracy.
§ 2. Dopóki strony obowiązuje taka umowa, nie można żądać rozpoznania sporu przez sąd.
Art. 698. Forma i treść zapisu
§ 1. Umowa o poddanie sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego (zapis na sąd polubowny)
powinna być sporządzona na piśmie i podpisana przez obie strony.
§ 2. W zapisie na sąd polubowny należy dokładnie oznaczyć przedmiot sporu albo stosunek
prawny, z którego spór wynikł lub może wyniknąć. Zapis może również zawierać wskazanie
arbitrów i przewodniczącego (superarbitra) lub liczbę arbitrów i sposób powołania ich
oraz superarbitra.
Tytuł II. Arbitrzy
Art. 699. Pojęcie arbitra
§ 1. Arbitrem może być każda osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych,
korzystająca w pełni z praw publicznych i obywatelskich praw honorowych.
§ 2. Arbitrem nie może być sędzia państwowy.
Art. 700. Wyznaczanie arbitrów
§ 1. Jeżeli arbitrzy nie zostali wyznaczeni w zapisie lub umowie dodatkowej,
a wyznaczenie ich należy do stron, strona, która wyznaczyła swego arbitra (arbitrów),
zawiadomi o tym przeciwnika, wzywając go, aby w ciągu tygodnia od otrzymania wezwania
wyznaczył swego arbitra (arbitrów) i zawiadomił ją o swym wyborze. Zawiadomienia dokonywa
się notarialnie lub listem poleconym.
§ 2. Jeżeli wyznaczenie arbitrów należy według zapisu do osoby trzeciej, każda strona
może ją do tego wezwać. W tym wypadku wyznaczenie arbitrów przez osobę trzecią powinno
nastąpić w terminie tygodniowym od otrzymania wezwania strony. Wezwania osoby trzeciej
dokonuje się w sposób przewidziany w paragrafie poprzedzającym.
§ 3. Wyznaczeni arbitrzy wybiorą superarbitra, jeżeli zapis nie stanowi inaczej.
Art. 701. Sposób wyznaczania arbitra
§ 1. Jeżeli strona przeciwna na wezwanie nie wyznaczy w terminie swego arbitra lub jeżeli
arbitrzy nie zgodzili się na wybór superarbitra, sąd powiatowy na wniosek stron wyznaczy
arbitra lub superarbitra, chyba że zapis stanowi inaczej.
§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy arbitra lub superarbitra
miała wyznaczyć osoba trzecia albo gdy wyznaczenie ich okazało się niemożliwe z innych
przyczyn.
§ 3. Postanowienie sądu w sprawie wyznaczenia arbitra lub superarbitra może być wydane
na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Art. 702. Utrata mocy zapisu
§ 1. W braku odmiennej umowy zapis na sąd polubowny traci moc, gdy arbiter lub
superarbiter wyznaczony wspólnie przez strony w zapisie albo umowie dodatkowej uchyli
się od wykonania swego obowiązku lub gdy wykonanie tego obowiązku z innych przyczyn
staje się niemożliwe, a nie nastąpi wyznaczenie arbitra lub superarbitra w sposób
określony w artykułach poprzedzających.
§ 2. Jeżeli obowiązku swego nie wykona arbiter lub superarbiter, który nie został
wyznaczony w sposób określony w paragrafie poprzedzającym, a strona zainteresowana
na wniosek drugiej strony nie wyznaczy nowego arbitra albo arbitrzy nie dokonają
wyboru nowego superarbitra, sąd powiatowy na wniosek strony wyznaczy arbitra lub
superarbitra. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.
Art. 703. Wyłączenie arbitra
§ 1. Strona może żądać wyłączenia arbitra lub superarbitra z tych samych przyczyn,
które uzasadniają wyłączenie sędziego. Żądanie takie zgłosić należy w terminie
tygodniowym od powzięcia decyzji o wyznaczeniu arbitra, nie później jednak niż
przed rozpoczęciem rozpoznania sprawy przez sąd polubowny, chyba że strona
uprawdopodobni, iż przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub doszła do jej
wiadomości.
§ 2. Sąd może rozstrzygać o wyłączeniu arbitra lub superarbitra na posiedzeniu
niejawnym. Jeżeli jednak wyznaczy rozprawę, wzywa osoby, co do których zgłoszono
żądanie wyłączenia.
Art. 704. Wynagrodzenie arbitrów
§ 1. Arbitrzy mają prawo do wynagrodzenia za swoje czynności oraz do zwrotu wydatków
poniesionych w związku z wykonywaniem tych czynności. Jeżeli co do wynagrodzenia nie
nastąpiło porozumienie ze stronami, sąd powiatowy oznaczy na posiedzeniu niejawnym
wynagrodzenie arbitrów stosownie do nakładu pracy oraz wysokość wydatków podlegających
zwrotowi. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.
§ 2. Za zapłatę wynagrodzenia i zwrot wydatków arbitrów strony odpowiadają solidarnie.
Tytuł III. Postępowanie przed sądem polubownym
Art. 705. Tryb postępowania
§ 1. Strony mogą określić same aż do chwili rozpoczęcia postępowania tryb postępowania,
który powinien być stosowany w toku rozpoznania sprawy.
§ 2. Jeżeli strony tego nie uczyniły, sąd polubowny stosuje taki tryb postępowania,
jaki uzna za właściwy. Sąd polubowny nie jest związany przepisami postępowania cywilnego.
Nie może jednak zaniechać wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności niezbędnych do
rozstrzygnięcia sprawy.
Art. 706. Czynności sądu
§ 1. Sąd polubowny może przesłuchiwać strony, świadków i biegłych i odbierać od nich
przyrzeczenia, nie może jednak stosować środków przymusu.
§ 2. O wykonanie czynności, której sam nie może przedsięwziąć, sąd polubowny zwraca się
do sądu powiatowego, w którego okręgu czynność ma być wykonana.
Art. 707. Wyrok sądu polubownego
§ 1. Wyrok sądu polubownego zapada bezwzględną większością głosów, chyba że zapis
wymaga jednomyślności. W braku większości głosów przeważa głos superarbitra.
§ 2. Jeżeli przy wydaniu wyroku nie można osiągnąć wymaganej jednomyślności lub
większości głosów co do rozstrzygnięcia o całości lub o części przedmiotu sporu,
zapis na sąd polubowny w tym zakresie traci moc.
Art. 708. Treść wyroku
§ 1. Wyrok sądu polubownego powinien zawierać:
1) oznaczenie zapisu na sąd polubowny;
2) miejsce i datę wydania wyroku;
3) oznaczenie stron i arbitrów;
4) rozstrzygnięcie o żądaniach stron;
5) przytoczenie motywów, którymi kierował się sąd polubowny przy wydaniu wyroku;
6) podpisy wszystkich arbitrów.
§ 2. Jeżeli którykolwiek z arbitrów odmówi podpisu lub nie może podpisać wyroku,
zaznacza się to na samym wyroku. Wyrok podpisany przez większość arbitrów ma moc prawną.
Art. 709. Doręczenie odpisu wyroku
Sąd polubowny doręcza obu stronom za pokwitowanie lub dowodem doręczenia odpis wyroku
podpisany tak jak oryginał.
Art. 710. Akta sprawy
§ 1. Po doręczeniu stronom odpisu wyroku sąd polubowny złoży w sądzie akta sprawy wraz
z oryginałem wyroku, dowodami doręczenia jego odpisów i innymi dokumentacji.
§ 2. Stałe sądy polubowne mogą przechowywać akta we własnym archiwum i wówczas powinny
ich udzielać sądowi na jego żądanie.
Art. 711. Stwierdzenie wykonalności wyroku
§ 1. Od wyroku sądu polubownego nie przysługuje odwołanie.
§ 2. Wyrok sądu polubownego oraz ugoda przed nim zawarta mając moc prawną na równi z
wyrokiem sądu państwowego lub ugodą przed takim sądem zawartą, po stwierdzeniu przez sąd
państwowy ich wykonalności.
§ 3. Postanowienie co do wykonalności wyroku sądu polubownego oraz ugody wydaje się na
posiedzeniu niejawnym. Sąd odmówi wydania takiego postanowienia, jeżeli ze złożonych akt
sądu polubownego wynika, że wyrok lub ugoda treścią swą uchybia praworządności lub
zasadom współżycia społecznego w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej.
§ 4. Na postanowienie co do wykonalności przysługuje zażalenie.
Tytuł IV. Skarga o uchylenie wyroku sądu polubownego
Art. 712. Przyczyny uchylenia wyroku
§ 1. Strona może żądać uchylenia worku sądu polubownego, jeżeli:
1) nie było zapisu na sąd polubowny albo gdy zapis był nieważny lub utracił moc;
2) stronę pozbawiono możliwości obrony jej praw przed sądem polubownym;
3) nie zachowano trybu postępowania przed sądem polubownym ustalonego przez strony lub
przepisów ustawy, w szczególności przepisów o składzie sądu, głosowaniu, wyłączeniu
sędziego i o wyroku;
4) rozstrzygnięcie o żądaniach stron jest niezrozumiałe, zawiera sprzeczności albo
uchybienia praworządności lub zasadom współżycia społecznego w Polskiej Rzeczypospolitej
Ludowej;
5) zachodzą przyczyny, które stanowią podstawę skargi o wznowienie postępowania w myśl
przepisów kodeksu.
§ 2. Jeżeli rozstrzygnięcie przekracza granice zapisu, strona może żądać
uchylenia wyroku w części przekraczającej zapis. Jednakże przekroczenie granic
zapisu nie może stanowić podstawy żądania uchylenia jeżeli strona, która brała
udział w postępowaniu, nie zgłaszała zarzutów co do rozpoznania roszczeń
wykraczających poza granice zapisu.
Art. 713. Termin wniesienia skargi
§ 1. Skargę o uchylenie wyroku sądu polubownego wnosi się do sądu w ciągu miesiąca od
doręczenia wyroku.
§ 2. Gdy skarga oparta jest na przyczynach, które stanowią podstawę skargi o wznowienie
postępowania. Termin liczy się według przepisów o wznowieniu.
§ 3. Sąd na posiedzeniu niejawnym może wstrzymać wykonanie wyroku sądu polubownego,
może jednak uzależnić wstrzymanie od złożenia zabezpieczenia. Na postanowienie sądu
przysługuje zażalenie.
Art. 714. Zakres postępowania
Sąd jest związany podstawami skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego, bierze jednak
z urzędu pod uwagę, czy wyrok nie uchybia praworządności lub zasadom współżycia
społecznego w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
Art. 715. Tryb postępowania. Zastosowanie przepisów
Postępowanie ze skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego odbywa się według przepisów o
postępowaniu w pierwszej instancji.
